Δευτέρα, 5 Μαΐου 2014

Ο Μαρξισμός σήμερα - Άρθρο του Σ.Ανδρονίδη

 του Σίμου Ανδρονίδη


 υποψήφιου διδάκτορα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

  Στις σημερινές συνθήκες της βαθιάς και οξυμμένης οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης είναι αναγκαία όσο ποτέ η «επιστροφή» στα «νάματα» της μαρξιστικής θεωρίας και ανάλυσης.




 Η θεωρία της υπεραξίας, η απόσπαση κέρδους και υπερκέρδους και η εκμετάλλευση της εργατικής τάξης από την αστική τάξη αποτελούν βασικές πτυχές της μαρξιστικής ανάλυσης του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Η έλευση της καπιταλιστικής κρίσης το 2007-2008, αποκάλυψε τον τρόπο λειτουργίας του καπιταλιστικού συστήματος. Το προτσές της κοινωνικής και οικονομικής κίνησης του καπιταλισμού συντείνει στην εμφάνιση περιοδικών και κυκλικών κρίσεων, οι οποίες και επηρεάζουν την δεδομένη αναπαραγωγή του καπιταλιστικού κέρδους και του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.
   Τις περιοδικές και κυκλικές κρίσεις του καπιταλισμού ακολουθούν περίοδοι οικονομικής ανάπτυξης και μεγέθυνσης του οικονομικού κύκλου με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα «αμάλγαμα» του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής που έγκειται είτε στην απότομη οικονομική επιβράδυνση είτε στη γρήγορη οικονομική μεγέθυνση.  Η παραπέρα όξυνση, η περαιτέρω «εμβάθυνση» της καπιταλιστικής κρίσης σχετίζεται οργανικά με τους τρόπους υπέρβασης της, με συνέπεια να παρατηρούμε την επιπλέον συμπίεση της τιμής της εργατικής δύναμης. Η προσπάθεια και η επιδίωξη δημιουργίας «αναχωμάτων» τα οποία και θα θωρακίσουν την εξουσία της αστικής τάξης και την καπιταλιστική κερδοφορία παράγει τους όρους για την δομική μετατόπιση των προσίδιων όρων της κρίσης προς την πλευρά των εργαζομένων.
 Με αυτό τον τρόπο, οι προσίδιοι όροι ξεσπάσματος της καπιταλιστικής κρίσης, (βλ. τις περίφημες «φούσκες» του χρηματοπιστωτικού τομέα στις ΗΠΑ καθώς και την ταυτόχρονη κρισιακή διάσταση στον τομέα των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων στην ίδια χώρα), απετέλεσαν το έναυσμα για την εφαρμογή πολιτικών που είχαν δύο στόχους: 1. Την επιδίωξη υπέρβασης της καπιταλιστικής κρίσης και την επιστροφή σε διατηρήσιμους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, και, 2. Την επιδίωξη της περαιτέρω θωράκισης της οικονομικής εξουσίας της κυρίαρχης αστικής τάξης. Έτσι, οι πολιτικές αυτές συνέβαλλαν σε μία ριζική και δομική μετατόπιση του καταμερισμού εργασίας μεταξύ κεφαλαίου και εργαζομένων. Με άλλα λόγια, τα βάρη της κρίσης κλήθηκαν να τα σηκώσουν οι εργαζόμενοι με αποτέλεσμα την περαιτέρω συμπίεση της τιμής της εργατικής δύναμης, κάτι που με πραγματικούς όρους μεταφράζεται ως φτωχοποίηση των εργαζομένων. Οι πολιτικές που πάρθηκαν σε μία συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, απέκτησαν ένα αντιλαϊκό-αντεργατικό πρόσημο. Σήμερα, το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών διευρύνεται όλο και περισσότερο. Οι κοινωνικές, οικονομικές και ταξικές ανισότητες εγγράφονται στους τρόπους και τις πολιτικές υπέρβασης και αντιμετώπισης της κρίσης.[1] Το διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ αστικής και εργατικής τάξης αποτελεί σημαντικό παράγοντα για να κατανοήσουμε τον τρόπο λειτουργίας του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.
 Αυτό το διευρυνόμενο χάσμα αποκτά δομικά χαρακτηριστικά, με άμεση συνέπεια να παγιωθεί και να αποκρυσταλλωθεί αφενός μεν στο κοινωνικό πεδίο, στο κατεξοχήν πεδίο δραστηριοποίησης της εργατικής τάξης, αφετέρου δε να αποκρυσταλλωθεί στη συσσώρευση πλούτου από πλευράς αστικής τάξης και στην  ταυτόχρονη επιδείνωση των υλικών όρων ζωής των εργαζομένων. Σήμερα, η μαρξιστική θεωρία και ανάλυση καθίσταται πιο επίκαιρη από ποτέ. Η εκμετάλλευση της εργατικής τάξης και του πλούτου που παράγει η παγκόσμια εργατική τάξη, η απόσπαση κέρδους από την πλευρά της αστικής τάξης αποτελούν τις κύριες και βασικές όψεις που εγγράφονται στα χαρακτηριστικά του καπιταλισμού και σήμερα.
 Ο Μαρξισμός φωτίζει τις «αθέατες γωνίες» του καπιταλισμού αποτελώντας ένα πολύτιμο και εξαιρετικά σημαντικό εργαλείο ανάλυσης των τρόπων και των νόμων οικονομικής κίνησης του καπιταλισμού. Γιατί, «ο εργάτης, όσο περισσότερα αγαθά παράγει, τόσο φτηνότερο εμπόρευμα γίνεται. Η υποτίμηση του ανθρώπινου κόσμου αυξάνεται σε άμεση αναλογία με την αύξηση της αξίας του κόσμου των πραγμάτων. Η εργασία δεν παράγει μόνο εμπορεύματα. Παράγει επίσης τον εαυτό της και τους εργάτες σαν ένα εμπόρευμα. Και γίνεται αυτό στην ίδια αναλογία που παράγει εμπορεύματα γενικά».[2] Η ίδια η εργασία «παράγει τον εαυτό της και τους εργάτες σαν ένα εμπόρευμα».
 «Σαν ένα εμπόρευμα» που μπορεί  να χρησιμοποιείται κατά το δοκούν από την κυρίαρχη τάξη με στόχο την απόσπαση κέρδους και υπερκέρδους. Τα μεθοδολογικά εργαλεία του Μαρξισμού σκιαγραφούν με ενάργεια τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής καθώς και την προϊούσα ύπαρξη και δραστηριοποίηση της αστικής τάξης. Η καθημερινή επιδείνωση των υλικών όρων ζωής των εργαζομένων επαναφέρει τον δομικό και κινηματικό μαρξισμό στο προσκήνιο. Η μάλλον, οι ευφυείς αναλύσεις του Μαρξ δεν έφυγαν ποτέ από το προσκήνιο, καθώς όσο υπάρχει και λειτουργεί απερίσπαστος ο καπιταλισμός, άλλο τόσο θα προσφεύγουμε στα μαρξιστικά κρισιακά εργαλεία ερμηνείας και ταυτόχρονα υπέρβασης του. Όπως το έθεσε ο Λένιν, «βασιζόμαστε ολοκληρωτικά στη θεωρία του Μαρξ: αυτή για πρώτη φορά μετέτρεψε το σοσιαλισμό από ουτοπία σε επιστήμη».[3]





[1] Μία πολύ καλή χαρτογράφηση του σύγχρονου καπιταλισμού του 21ου αιώνα μας προσφέρει το βιβλίο του Γάλλου οικονομολόγου Τομά Πικετί, «Το Κεφάλαιο στον 21ο αιώνα». («Τhe Capital in the Twenty-First Century». Η Ελληνική μετάφραση του βιβλίου θα  ολοκληρωθεί το 2015.) Ο συγγραφέας εστιάζει στις οξυμμένες ταξικές και οικονομικές ανισότητες που ενυπάρχουν οργανικά στον σύγχρονο καπιταλισμό, δίνοντας όμως υπερβολική έμφαση στα εισοδήματα που προέρχονται από κληρονομιά, αποφεύγοντας να ρίξει υπερβολικό «φως» στις δομικές ανισορροπίες και δυσλειτουργίες του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, καθώς και στην εκμετάλλευση των εργαζομένων. Όμως το βιβλίο του, είναι μία εξαιρετική εισαγωγή στον «κόσμο» των διευρυνόμενων οικονομικών ανισοτήτων που ορίζουν και προσδιορίζουν τον καπιταλισμό του 21ου αιώνα.
[2] Βλ.σχετικά, Μαρξ Καρλ ‘Οικονομικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα’, Εισαγωγή: Κολλέτι Λούτσιο, Μετάφραση: Γραμμένος Μπάμπης, Εκδόσεις Γλάρος, Αθήνα, 1975, σελ.92.
[3] Βλ.σχετικά, ‘Β.Ι. Λένιν’, Βιογραφία, Ινστιτούτο Μαρξισμού-Λενινισμού της ΚΕ του ΚΚΣΕ, Εκδόσεις Άρδηττος, Αθήνα, 1970, σελ.17.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Όλα τα σχόλια αποτελούν προσωπικές απόψεις των συμμετεχόντων, και με κανέναν τρόπο δεν εκφράζουν την άποψη της ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΦΩΝΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Σε κάθε περίπτωση όμως η ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ διατηρεί το δικαίωμα να μη δημοσιεύει σχόλια τα οποία είναι υβριστικού ή συκοφαντικού περιεχομένου. Ανώνυμα σχόλια απορρίπτονται.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...