Δευτέρα, 9 Ιουνίου 2014

Το νόημα της άμεσης δημοκρατίας σήμερα - Άρθρο του Σ. Ανδρονίδη

Του Σίμου Ανδρονίδη
  
Η «έλευση» της οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι κρατούντες ερμηνεύουν την έννοια της δημοκρατίας. 



Η πρόσληψη και η σημασιοδότηση της αστικής δημοκρατίας γίνεται με τρόπο που συμφέρει τους «από πάνω». Η διαχείριση και ρύθμιση της οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης προς όφελος της κυρίαρχης αστικής τάξης συνοδεύθηκε από την σταδιακή ανάδυση μορφών «αυταρχικού κρατισμού». Η κατίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας εις βάρος της νομοθετικής, η συμβολική κατάρρευση του μεταπολιτευτικού κοινωνικού συμβολαίου, η «ενεργοποίηση» των κατασταλτικών μηχανισμών του αστικού κράτους ορίζουν και σκιαγραφούν το πλαίσιο του ιδιότυπου «αυταρχικού κρατισμού». Το αστικό κράτος, σε συνθήκες βαθιάς οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης, «θωρακίζει» και διασφαλίζει τα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα του κυρίαρχου μπλοκ εξουσίας.
  Με άλλα λόγια, οργανώνει και ανασυγκροτεί ταυτόχρονα την «υλική» κυριαρχία του κυρίαρχου μπλοκ εξουσίας. Ο «αυταρχικός κρατισμός» μέσω της παρέμβασης του σε όλο το φάσμα του κοινωνικού πεδίου, μέσω της ώσμωσης κοινωνικής και πολιτικής σφαίρας, επιδιώκει την «αποκοπή» των εργατικών «ροών» αντίστασης και εναντίωσης στην τρέχουσα διαχείριση της οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης. Επίσης, είναι σε περιόδους κρίσης που η κυρίαρχη αστική τάξη συμφύεται δομικά και οργανικά με το αστικό κράτος, αποκλείοντας ταυτόχρονα από το νέο «κρισιακό συμβόλαιο κυριαρχίας» το μπλοκ των κυριαρχούμενων τάξεων. 
 Η κατάργηση εργασιακών, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων αντανακλά αφενός μεν την διαχείριση της κρίσης προς όφελος των μονοπωλίων, αφετέρου δε την θέσμιση ενός «νέου συμβολαίου» κυριαρχίας εντός του οποίου διαγράφεται και αποκρυσταλλώνεται η οικονομική και πολιτική κυριαρχία της αστικής τάξης. Η δημοκρατία, η αστική δημοκρατία, ανανοηματοδοτείται και ανασημασιοδοτείται εκ νέου, αυτή την φορά όχι στον προνομιακό «χώρο» έκφρασης και συμπύκνωσης της ουσίας της, που είναι το κοινοβούλιο,  αλλά στη σφαίρα της εκτελεστικής εξουσίας, εκεί που η ουσία και η διάσταση της νοούνται όχι ως άρθρωση και διαχείριση συμφερόντων, αλλά ως πολιτική  κυριαρχία της αστικής τάξης.
 Όπως πολύ εύστοχα επισήμανε ο Νίκος Πουλαντζάς, «η σύγχρονη κυριαρχία του εκτελεστικού αντιστοιχεί πράγματι στις δυσχέρειες που αντιμετωπίζει η μονοπωλιακή μερίδα, για να οργανώσει την πολιτική της ηγεμονία απέναντι στις κυριαρχούμενες τάξεις στο Κοινοβούλιο, αντιστοιχεί με δυο λόγια σε μετασχηματισμούς της νομιμότητας, αλλά αυτές οι δυσχέρειες δεν μαρτυρούν ωστόσο ένα πραγματικό κίνδυνο κατάκτησης του Κοινοβουλίου απ’ τις κυριαρχούμενες τάξεις, πράγμα που είναι εντελώς διαφορετικό».[1]
 Αυτή η αδυναμία  οργάνωσης της ηγεμονίας του κυρίαρχου μπλοκ εξουσίας σε κοινοβουλευτικό επίπεδο, συνεπάγεται την ταυτόχρονη οργάνωση της ηγεμονίας  στο πεδίο της εκτελεστικής εξουσίας. Και στην περίοδο της κρίσης και της διαχείρισης της, αυτή η αδυναμία αφορά το κυρίαρχο μπλοκ εξουσίας συνολικά, όχι μόνο την «μονοπωλιακή μερίδα».  Η εργατική τάξη πρέπει να οργανώσει την δική της «αντιηγεμονία». Το νόημα της άμεσης δημοκρατίας μπορεί να αναζωογονήσει την δραστηριοποίηση της εργατικής τάξης. Σήμερα, τέτοιες μορφές δημοκρατίας, μίας πλέριας και άμεσης δημοκρατίας ενυπάρχουν σε μορφές οργάνωσης και συνάρθρωσης των εργατικών συμφερόντων «από τα κάτω». Και ένας προνομιακός χώρος εφαρμογής ενός μοντέλου άμεσης δημοκρατίας, είναι ο χώρος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η υποψηφιότητα του Κώστα Κουλουρίδη για τον δήμο της Χαλκίδας αποτελεί ένα απτό και «ζωντανό» παράδειγμα άρθρωσης και συνάρθρωσης μίας εργατικής «αντιηγεμονίας». Η συγκεκριμένη τοπική «αντιηγεμονία» ορίζει το πλαίσιο της αντιπαράθεσης με την αστική τάξη καθώς και με τις πολιτικές που αποβλέπουν στην υπεράσπιση των συμφερόντων της.  Ο συνδυασμός της «Κινητοποίησης» μπορεί να μην κατάφερε να αναλάβει τα ηνία της τοπικής εξουσίας, κατάφερε όμως κάτι πολύ πιο σημαντικό. Κατάφερε να βάλει τις βάσεις για την συγκρότηση της εργατικής «αντιηγεμονίας» σε τοπικό επίπεδο, περιλαμβάνοντας εντός του πλαισίου δράσης της τους εργαζόμενους και τους άνεργους της Χαλκίδας.
Αυτό το πλαίσιο δράσης «ακουμπά» και «εγγίζει» τα προβλήματα, τις ανάγκες, αλλά και τις αξίες της εργατικής τάξης. Συγκροτεί τα συμφέροντα της κοινωνικής συσσωμάτωσης που λέγεται εργατική τάξη σε ενιαίο «όλο». Η  αντιπαράθεση με την αστική τάξη μεταφέρεται άμεσα στο πολιτικό επίπεδο, στο επίπεδο της τοπικής μικροεξουσίας, με αποτέλεσμα η αντιπαράθεση αυτή να αποκτά συγκεκριμένο «ποιοτικό» και αξιακό περιεχόμενο καθώς περιέχει μία συγκριμένη πολιτική και ιδεολογική σκευή. Και εδώ έγκειται η πολύ σημαντική συνεισφορά του Κώστα Κουλουρίδη. Επεδίωξε και κατάφερε να συγκροτήσει και να συναρθρώσει σε ενιαίο «όλο» το κατακερματισμένο και «πληγωμένο» κοινωνικό και εργατικό «σώμα» της Χαλκίδας.
  Η συγκρότηση ενός ψηφοδελτίου που αποτελούνταν από εργαζόμενους, άνεργους, επισφαλώς απασχολούμενους, όρισε και «φόρτισε» θετικά αφενός μεν την υποψηφιότητα του, αφετέρου δε την εκ νέου συγκρότηση της εργατικής τάξης σε ενιαίο «όλο». Και με όλες τις συμβολικές συνδηλώσεις που ενείχε η υποψηφιότητα του, διεκδίκησε τον δήμο της Χαλκίδας, δείχνοντας σε όλους τους εργαζόμενους το πώς η συστηματική και καθημερινή δράση και διαπάλη «από τα κάτω» μπορεί να επιφέρει ουσιαστικά αποτελέσματα.
 Η στήριξη που του προσέφερε το Εργατικό Κέντρο της Χαλκίδας, θεωρούμε πως αποτελεί τομή για το συνδικαλιστικό κίνημα της χώρας. Τομή που μπορεί να νοηθεί και να ιδωθεί ως υπέρβαση της συμβιβασμένου συνδικαλιστικού καρτέλ, το οποίο, αγνοώντας τις νόρμες της κοινωνικής σύγκρουσης και κίνησης, δρα και κινητοποιείται μόνο στο επίπεδο της προκήρυξης απεργιών για «την τιμή των όπλων». Το εργατικό κέντρο της Χαλκίδας, μίας πόλης που βιώνει τις συνέπειες της βαθιάς οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης, ανήγαγε την συμβολική και εργατική υποψηφιότητα του Κώστα Κουλουρίδη σε προμετωπίδα της δράσης και δραστηριοποίησης του υπέρ των συμφερόντων των εργαζομένων. Επίσης, κατέδειξε το πώς ένα εργατικό κέντρο μπορεί να λειτουργήσει ως «πραγματικός» θεσμός κοινωνικής εκπροσώπησης, ως θεσμός συνάρθρωσης των εργατικών συμφερόντων.
 Η υποψηφιότητα του Κώστα Κουλουρίδη για τον δήμο Χαλκίδας συμφύεται και συνδέεται οργανικά με μορφές άμεσης δημοκρατίας, διότι η άμεση δημοκρατία, αποτελεί το απαύγασμα της εργατικής κινητοποίησης και δραστηριοποίησης. Αυτή η «από τα κάτω» εμπλοκή και δραστηριοποίηση του με τα «κοινά» εμπλούτισε την μορφή και το νόημα της άμεσης δημοκρατίας, αποδεικνύοντας ότι η άμεση δημοκρατία δεν μία αφηρημένη και «στατική» μορφή, αλλά ένα πλαίσιο «κινητοποίησης από τα κάτω» καθώς και διεκδίκησης της εξουσίας «από τα κάτω» και για τους «από κάτω».
 Ήδη θεωρούμε πως η υποψηφιότητα του περιλαμβάνεται στις κορυφαίες στιγμές κοινωνικής διαπάλης στην Ελλάδα της κρίσης και των Μνημονίων. Ενεργοποίησε τους εργαζόμενους της περιοχής, «ενέπλεξε» το Εργατικό Κέντρο το οποίο ως κοινωνική «δομή» κατήλθε στον στίβο της πολιτικής διαπάλης και αναζωογόνησε το νόημα και το πλαίσιο της άμεσης δημοκρατίας η οποία και σχετίζεται με τα συμφέροντα και τα προτάγματα του μπλοκ των κυριαρχούμενων τάξεων. Επίσης, κατάφερε να υπερβεί και να «μπλοκάρει» τα τοπικά μπλοκ εξουσίας και διαχείρισης συμφερόντων δείχνοντας ότι ένα ριζικά «νέο» μοντέλο διεκδίκησης της τοπικής εξουσίας είναι εφικτό. Αποκτώντας μία συγκεκριμένη κοινωνική «γείωση» απέδειξε τον στενό ορίζοντα της τοπικής «υλικότητας» εξουσίας. Το νόημα της άμεσης δημοκρατίας σήμερα συμπυκνώνεται στην υποψηφιότητα του Κώστα Κουλουρίδη.





[1] Βλ.σχετικά, Πουλαντζάς Νίκος, ‘Πολιτική Εξουσία και Κοινωνικές Τάξεις’, τόμος β΄, γ’ έκδοση, Μετάφραση: Χατζηπροδρομίδης Λ., Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα, 1982, σελ. 192.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Όλα τα σχόλια αποτελούν προσωπικές απόψεις των συμμετεχόντων, και με κανέναν τρόπο δεν εκφράζουν την άποψη της ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΦΩΝΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Σε κάθε περίπτωση όμως η ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ διατηρεί το δικαίωμα να μη δημοσιεύει σχόλια τα οποία είναι υβριστικού ή συκοφαντικού περιεχομένου. Ανώνυμα σχόλια απορρίπτονται.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...