Πέμπτη, 26 Ιουνίου 2014

Τα «κόμματα του κράτους» και το κόμμα «συλλογικός διανοούμενος» - Άρθρο του Σίμου Ανδρονίδη

Οι αντιφάσεις του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής και η «έλευση»  της οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης ανέδειξαν με τον πλέον παραστατικό τρόπο την προϊούσα και προσίδια «καρτελοποίηση»  κύρια των πρώην πλέον μεγάλων κομμάτων (Ν.Δ-ΠΑΣΟΚ), που όμως εξακολουθούν να κατέχουν την κυβερνητική εξουσία. Σε συνθήκες βαθιάς και οξυμμένης οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης η «καρτελοποίηση» τους εκφράζεται στο κυβερνητικό επίπεδο, με τις συνθήκες εκείνες που ευνοούν όχι την τύποις, αλλά την ουσιαστική, προγραμματική, πολιτική και ιδεολογική «ενοποίηση» τους...


 Η προϊούσα και προσίδια «καρτελοποίηση» τους αφενός μεν εκφράζει την οργανική τους πρόσδεση και σύμφυση στο πεδίο του κράτους, πεδίο κατεξοχήν προνομιακό για την κυρίαρχη αστική τάξη, αφετέρου δε την οργανική ενσωμάτωση των κρατικών προτεραιοτήτων, διακυβευμάτων και προταγμάτων. Τα πρώην μεγάλα κόμματα που κυριάρχησαν στο μεταπολιτευτικό κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι απεμπόλησαν την αντιπροσωπευτική τους λειτουργία και διάσταση που συνίσταται στην εκπροσώπηση, έκφραση και συνάρθρωση κοινωνικών συμφερόντων.

Από κόμματα που λειτουργούσαν ως εκφραστές κοινωνικών συμφερόντων και συμφερόντων των κοινωνικών συμμαχιών  που τα στήριξαν μετασχηματίστηκαν δομικά σε οργανικά «κόμματα του κράτους» (Cartel party), ένας μετασχηματισμός που αποκρυσταλλώθηκε με ιδιαίτερη «ένταση» την περίοδο της οικονομικής κρίσης. Η συγκεκριμένη «καρτελοποίηση» και «κρατικοποίηση» αφορά και τα δύο κόμματα, κυρίως όμως επέδρασε καταλυτικά στην οργανωτική δομή και στην προγραμματική, πολιτική και ιδεολογική φυσιογνωμία του ΠΑΣΟΚ. Ο μετασχηματισμός του ΠΑΣΟΚ, διαδικασία που ξεκίνησε πολύ πριν την  «έλευση» της οικονομικής κρίσης, απέκοψε το κόμμα από το μπλοκ των λαϊκών-κυριαρχούμενων τάξεων, αφήνοντας το χωρίς ιδιαίτερα κοινωνικά στηρίγματα στο εσωτερικό του συγκεκριμένου κοινωνικού  μπλοκ.

Αυτός ο μετασχηματισμός που έλαβε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και αποκρυσταλλώθηκε την περίοδο της βαθιάς οικονομικής κρίσης, είχε ως αποτέλεσμα την ανάδυση ενός «νέου» τύπου κόμματος το οποίο διαφέρει ριζικά και «ολικά» από το ΠΑΣΟΚ της κλασικής μεταπολιτευτικής περιόδου. Το «νέο» κόμμα, στρατηγικά προσδεδεμένο και προσανατολισμένο στο κράτος και στην κυβερνητική εξουσία, αποκόπτεται από την οργανωμένη κομματική βάση, παράγοντας τους όρους για την οργανική σύνδεση των κομματικών κορυφών με το κράτος και την διαχείριση και  νομή  της εξουσίας.

Τα «δίκτυα» των κομματικών κορυφών, λειτουργούν αυτόνομα, δεν λογοδοτούν στην οργανωμένη κομματική βάση, στη «ραχοκοκαλιά» του κόμματος, ενώ επίσης έχουν αποκλείσει την βάση από την συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων. Αυτός ο δομικός δυϊσμός που έχει αποκρυσταλλωθεί στο εσωτερικό του κόμματος εκφράζεται καλύτερα σε επίπεδο πολιτικής λειτουργίας και κυβερνητικής πρακτικής: Η «αυτόνομη» κομματική-ηγετική ομάδα που έχει συσπειρωθεί γύρω από τον πρόεδρο του κόμματος και αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Ευάγγελο Βενιζέλο, χαράσσει τις κατευθυντήριες πολιτικές γραμμές του κόμματος, ενώ δρέπει τους καρπούς της συμμετοχής στην κυβερνητική εξουσία, ενώ αντιθέτως η οργανωμένη βάση του κόμματος που αντιτίθεται στην ουσιαστική ιδεολογική και πολιτική «ενιαιοποίηση» του κόμματος με την Ν.Δ, έχει τεθεί στο κομματικό περιθώριο, έχοντας «αποκλειστεί» από τον εξουσιαστικό πόλο του κόμματος.

Σε αυτές τις οικονομικές και πολιτικές συνθήκες είναι αναγκαία όσο ποτέ άλλοτε η ανάδυση και εμφάνιση του κόμματος που θα λειτουργεί ως «συλλογικός διανοούμενος» των υποτελών και κυριαρχούμενων τάξεων. Το κόμμα αυτό θα μπορεί να φιλτράρει τα αιτήματα και τους στόχους των «από κάτω», λειτουργώντας ως μηχανισμός και φορέας συνάρθρωσης κοινωνικών συμφερόντων, στόχων και αιτημάτων. Το κόμμα «συλλογικός διανοούμενος» θα βρίσκεται σε αλληλεπίδραση με το μπλοκ των υποτελών κοινωνικών τάξεων, «μπολιάζοντας» με την ιδεολογία του τις υποτελείς κοινωνικές τάξεις. 

Θα μπορεί να οργανώνει τα συμφέροντα τους, καταρτίζοντας πρόγραμμα το οποίο θα επικυρώνει και θα επισφραγίζει συμβολικά, όσο και πραγματικά, την διαρκή του ώσμωση με το πληττόμενο κοινωνικό-εργατικό «σώμα». Η «στρατηγική» και σε βάθος πολιτική εκπροσώπηση της εργατικής τάξης, η γείωση του κόμματος μέσα στο παλλόμενο κοινωνικό-εργατικό γίγνεσθαι, η κατάρτιση προγράμματος που θα το συνδέει οργανικά με την εργατική τάξη και τα άλλα λαϊκά στρώματα, η ανασυγκρότηση του ως χώρου ζύμωσης με  τα εργατικά συνδικάτα, αποτελούν εκ των ουκ άνευ προϋπόθεση για την κατάκτηση της ιδεολογικής ηγεμονίας, στοιχείο εξόχως απαραίτητο στον αγώνα για την ανατροπή του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής.

Η αντιπαράθεση με την κυρίαρχη αστική ιδεολογία πρέπει να μετατοπιστεί στο πεδίο και στον «χώρο» των ιδεών. Η κυρίαρχη αστική ιδεολογία, που είναι ιδεολογία της κυρίαρχης αστικής τάξης, εμποτίζει το σύνολο ενός δεδομένου κοινωνικοοικονομικού σχηματισμού, επηρεάζοντας τις κατευθύνσεις και την στρατηγική των κυριαρχούμενων τάξεων και των κοινωνικών και πολιτικών εκπροσώπων τους. Αντιστρέφει τις τάσεις και τα προσίδια νοήματα, συμπυκνώνει τον πολιτικό και ιστορικό «χωροχρόνο», μεταβάλλει τις ισορροπίες του προτσές της κοινωνικής κίνησης, και το κυριότερο, εμφανίζει την αστική ιδεολογία ως ιδεολογία «ταυτισμένη» με έναν δεδομένο κοινωνικοοικονομικό σχηματισμό, ως ιδεολογία εκφραστή της εργατικής τάξης.

«Ο ρόλος της ιδεολογίας, σε αντίθεση με την επιστήμη, είναι ακριβώς να αποκρύπτει τις πραγματικές αντιθέσεις, να ανασυγκροτήσει, σ’ ένα φανταστικό επίπεδο ένα σχετικά συγκροτημένο λόγο που χαρίζει έναν «ορίζοντα» στα βιώματα των δρώντων παραγόντων, πλάθοντας τις παραστάσεις τους με υλικό τις πραγματικές σχέσεις και ενσωματώνοντας τις στην ενότητα των σχέσεων ενός σχηματισμού».[1]

Οι καίριες επισημάνσεις του Νίκου Πουλαντζά ισχύουν στο ακέραιο και σήμερα, όταν η ιδεολογία, η κυρίαρχη αστική ιδεολογία, «αποκρύπτει τις πραγματικές αντιθέσεις», αντιθέσεις που διαπερνούν όλο το κοινωνικοοικονομικό εποικοδόμημα, ανασυγκροτώντας και διευρύνοντας ταυτόχρονα τους όρους και τις προϋποθέσεις κυριαρχίας του συνασπισμού εξουσία. Η κυρίαρχη αστική τάξη πλάθει και αναπλάθει τους όρους της κυριαρχίας της, χρησιμοποιώντας αφενός μεν τους ιδεολογικούς μηχανισμούς του αστικού κράτους αφετέρου δε τους κατασταλτικούς μηχανισμούς.  Οπότε είναι πολύ σημαντική η διαπάλη στο πεδίο των ιδεών, εκεί που το κόμμα «συλλογικός διανοούμενος», κόμμα κατεξοχήν αριστερό και κομμουνιστικό, καλύπτει το όλο πλαίσιο της δραστηριοποίησης της εργατικής τάξης. Η πάλη ενάντια στην κυρίαρχη ιδεολογία, μετασχηματίζεται σε πάλη ενάντια στο νεοναζιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής, η οποία εντάσσεται αρμονικά στο ειδικό πλαίσιο και στα ευρύτερα σημαινόμενα της κυρίαρχης αστικής ιδεολογίας.




[1] Βλ.σχετικά, Πουλαντζάς Νίκος, ‘Πολιτική Εξουσία και Κοινωνική Τάξη’, τόμος β’, γ’ έκδοση, Μετάφραση: Χατζηπροδρομίδης Λ., Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα, 1982, σελ. 39-40.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Όλα τα σχόλια αποτελούν προσωπικές απόψεις των συμμετεχόντων, και με κανέναν τρόπο δεν εκφράζουν την άποψη της ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΦΩΝΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Σε κάθε περίπτωση όμως η ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ διατηρεί το δικαίωμα να μη δημοσιεύει σχόλια τα οποία είναι υβριστικού ή συκοφαντικού περιεχομένου. Ανώνυμα σχόλια απορρίπτονται.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...